Ο λόγος του Ζολώτα

_
Ο πρώην Πρωθυπουργός και Καθηγητής Ξενοφών Ζολώτας είχε εκφωνήσει δύο μνημειώδεις λόγους στην Ουάσιγκτον στις 26 Σεπτεμβρίου 1957 και στις 2 Οκτωβρίου 1959. Κατάφερε να μιλήσει στα Αγγλικά με ατόφιες ελληνικές λέξεις, αν εξαιρέσουμε τις βοηθητικές όπως σύνδεσμοι, άρθρα και προθέσεις.

Ως πρέσβης της Ελληνικής Γλώσσας εκφώνησε ενώπιον του ΔΝΤ (ναι, σωστά διαβάσατε, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου!) ένα λόγο στα Ελληνικά χρησιμοποιώντας την αγγλική, προκαλώντας παγκόσμια αίσθηση.

Ο δεύτερος λόγος του τον Οκτώβριο του 1959, καθώς και η Ελληνική του απόδοση παρουσιάζονται παρακάτω:


---------------------------------

It is Zeus' anathema on our epoch and the heresy of our economic method and policies that we should agonize the Skylla of nomismatic plethora and the Charybdis of economic anaemia.

Είναι "Διός ανάθεμα" στην εποχή μας και αίρεση της οικονομικής μας μεθόδου και της οικονομικής μας πολιτικής το ότι θα φέρναμε σε αγωνία την Σκύλλα του νομισματικού πληθωρισμού και τη Χάρυβδη της οικονομικής μας αναιμίας.


It is not my idiosyncracy to be ironic or sarcastic but my diagnosis would be that politicians are rather cryptoplethorists. Although they emphatically stigmatize nomismatic plethora, they energize it through their tactics and practices. Our policies should be based more on economic and less on political criteria. Our gnomon has to be a metron between economic strategic and philanthropic scopes.

Δεν είναι στην ιδιοσυγκρασία μου να είμαι ειρωνικός ή σαρκαστικός αλλά η διάγνωσή μου θα ήταν ότι οι πολιτικοί είναι μάλλον κρυπτοπληθωριστές. Αν και με έμφαση στιγματίζουν τον νομισματικό πληθωρισμό, τον ενεργοποιούν μέσω της τακτικής τους και των πρακτικών τους. Η πολιτική μας θα έπρεπε να βασίζεται περισσότερο σε οικονομικά και λιγότερο σε πολιτικά κριτήρια. Γνώμων μας πρέπει να είναι ένα μέτρο μεταξύ οικονομικής στρατηγικής και φιλανθρωπικής σκοπιάς.


In an epoch characterized by monopolies, oligopolies, monopolistic antagonism and polymorphous inelasticities, our policies have to be more orthological, but this should not be metamorphosed into plethorophobia, which is endemic among academic economists.

Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από μονοπώλια, ολιγοπώλια, μονοπωλιακό ανταγωνισμό και πολύμορφες ανελαστικότητες, οι πολιτικές μας πρέπει να είναι πιο ορθολογιστικές, αλλά αυτό δεν θα έπρεπε να μεταμορφώνεται σε πληθωροφοβία, η οποία είναι ενδημική στους ακαδημαϊκούς οικονομολόγους.


Nomismatic symmetry should not antagonize economic acme. A greater harmonization between the practices of the economic and nomismatic archons is basic.

Η νομισματική συμμετρία δεν θα έπρεπε να ανταγωνίζεται την οικονομική ακμή. Μια μεγαλύτερη εναρμόνιση μεταξύ των πρακτικών των οικονομικών και νομισματικών αρχόντων είναι βασική.


Parallel to this we have to synchronize and harmonize more and more our economic and nomismatic policies panethnically. These scopes are more practicable now, when the prognostics of the political end economic barometer are halcyonic.

Παράλληλα με αυτό, πρέπει να εκσυγχρονίσουμε και να εναρμονίσουμε όλο και περισσότερο τις οικονομικές και νομισματικές μας πρακτικές πανεθνικώς. Αυτές οι θεωρήσεις είναι πιο εφαρμόσιμες τώρα, όταν τα προγνωστικά του πολιτικού και οικονομικού βαρομέτρου είναι αλκυονίδων ημερών αίθρια.


The history of our didimus organization on this sphere has been didactic and their gnostic practices will always be a tonic to the polyonymous and idiomorphous ethnical economies. The genesis of the programmed organization will dynamize these policies.

Η ιστορία της δίδυμης οργάνωσης σε αυτήν την σφαίρα είναι διδακτική και οι γνωστικές τους εφαρμογές θα είναι πάντα ένα τονωτικό στις πολυώνυμες και ιδιόμορφες εθνικές οικονομίες. Η γένεση μιας προγραμματισμένης οργάνωσης θα ενισχύσει αυτές τις πολιτικές.


Therefore, I sympathize, although not without criticism one or two themes with the apostles and the hierarchy of our organs in their zeal to program orthodox economic and nomismatic policies.

Γι' αυτόν το λόγο αντιμετωπίζω με συμπάθεια, αλλά όχι χωρίς κριτική διάθεση, ένα ή δύο θέματα με τους αποστόλους της ιεραρχίας των οργάνων μας στον ζήλο τους να προγραμματίσουν ορθόδοξες οικονομικές και νομισματικές πολιτικές.


I apologize for having tyranized you with my Hellenic phraseology. In my epilogue I emphasize my eulogy to the philoxenous aytochtons of this cosmopolitan metropolis and my encomium to you Kyrie, the stenographers.

Απολογούμαι που σας τυράννησα με την ελληνική μου φρασεολογία. Στον επίλογό μου δίνω έμφαση στην ευλογία μου, προς τους φιλόξενους αυτόχθονες αυτής της κοσμοπολίτικης μητρόπολης καθώς και το εγκώμιό μου προς εσάς, κύριοι στενογράφοι.


Πηγές:
1. http://www.e-haf.org/forum/viewtopic.php?p=121993
2. http://news.pathfinder.gr/greece/news/68244.html
_

Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας (αποσπάσματα)

_
ΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΥ

Υπάρχουν Έλληνες που προβληματίζονται με τους εαυτούς των και Έλληνες που δεν προβληματίζονται. Οι σκέψεις αυτές αφορούν περισσότερο τους δεύτερους. Είναι όμως αφιερωμένες στους πρώτους.

Ορίζουμε σαν ευτυχία την (συνήθως προσωρινή) κατάσταση, όπου η πραγματικότητα συμπίπτει με τις επιθυμίες μας

Σε αναλογία, δυστυχία πρέπει να είναι η μη σύμπτωση ανάμεσα σε επιθυμία και πραγματικότητα.

Με άλλα λόγια, δυστυχία μπορούμε να ονομάσουμε την απόσταση ανάμεσα σε επιθυμία και πραγματικότητα.


Όσο μεγαλύτερη η απόσταση, τόσο πιο δυστυχισμένοι είμαστε.

Αξίωμα: Ένας Έλληνας κάνει ότι μπορεί για να μεγαλώσει το άνοιγμα ανάμεσα σε επιθυμία και πραγματικότητα.

Ο Έλληνας ζει κυκλοθυμικά σε μόνιμη έξαρση ή ύφεση. Μία συνέπεια: απόλυτη αδυναμία αυτοκριτικής και αυτογνωσίας.

Το Έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό, ό,τι είναι αληθές. Εμείς χρόνια τώρα, προσπαθούμε να πεισθούμε για το ανάποδο.

Ο Έλληνας, όταν βλέπει τον εαυτό του στον καθρέπτη, αντικρίζει είτε τον Μεγαλέξανδρο είτε τον Κολοκοτρώνη, είτε τουλάχιστον τον Ωνάση. Ποτέ τον Καραγκιόζη.

Κι όμως στην πραγματικότητα είναι ο Καραγκιόζης, που ονειρεύεται τον εαυτό του σαν Μεγαλέξανδρο. Ο Καραγκιόζης με τα πολλά επαγγέλματα, τα πολλά πρόσωπα, την μόνιμη πείνα και την μία τέχνη: της ηθοποιίας.

Ο Έλληνας προσπαθεί σε κάθε τομέα, να είναι εκτός πραγματικότητας. Και μετά είναι δυστυχής, διότι είναι εκτός πραγματικότητας (και μετά είναι ευτυχής... διότι είναι δυστυχής).

Βασικά ο Έλληνας αγνοεί την πραγματικότητα. Ζει δύο φορές πάνω από τα οικονομικά του μέσα. Υπόσχεται τα τριπλά από αυτά που μπορεί να κάνει. Γνωρίζει τα τετραπλάσια από αυτά που πραγματικά έμαθε. Αισθάνεται (και συναισθάνεται) τα πενταπλάσια από όσα πραγματικά νοιώθει.

Η υπερβολή δεν είναι μόνο εθνικό ελάττωμα. Είναι τρόπος ζωής των Ελλήνων. Είναι η συνισταμένη του εθνικού τους χαρακτήρα. Είναι η βασική αιτία της δυστυχίας τους αλλά και η μεγάλη τους δόξα. Γιατί στο αυτοσυναίσθημα, η υπερβολή λέγεται λεβεντιά.


Ο Νεοέλληνας μοιάζει ευτυχισμένος όταν είναι δυστυχισμένος. Όταν όλα πάνε καλά, αισθάνεται ανήσυχος και απροσάρμοστος. Αν δεν έχει αίτια δυστυχίας, θα ψάξει να βρει.

Η ευτυχία της δυστυχίας του Νεοέλληνα εκφράζεται τέλεια στην ελληνική γκρίνια

Απομεινάρι της σκλαβιάς; Γνώρισμα των ταλαιπωρημένων λαών; Πάντως το καλύτερο που θα ακούσετε, είναι ένας βαθύς αναστεναγμός με νόημα και η φράση; «έ! ας τα λέμε καλά...».

Σε κανένα λαό η φράση Τι κάνεις; δεν οδηγεί σε πλήρη ανάλυση του ιατρικού ιστορικού, της οικογενειακής κατάστασης, των οικονομικών δυσχερειών και των σεξουαλικών προβλημάτων του (τυπικά) ερωτηθέντος.

Βαθιά μέσ' την ψυχή του Έλληνα συζούν ο Χατζηαβάτης και ο Μεγαλέξανδρος. Η υπερβολή της κακομοιριάς και της λεβεντιάς. Η περηφάνια της ύβρης και η ύβρη της γκρίνιας. Μόνιμες και αρχαίες αιτίες δυστυχίας και δημιουργίας.

Στο θέμα της κληρονομιάς τους, θα χώριζα τους Έλληνες σε τρεις κατηγορίες-τους συνειδητούς, τους ημι-συνειδητούς και τους μη-συνειδητούς.

Οι πρώτοι (λίγοι) ξέρουν. Έχουν νοιώσει το τρομερό βάρος της κληρονομιάς. Έχουν καταλάβει το απάνθρωπο επίπεδο τελειότητας του λόγου ή της μορφής των παλιότερων. Και τούτο τους συντρίβει.

Οι δεύτεροι (και οι περισσότεροι) δεν ξέρουν άμεσα. Έχουν όμως «ακουστά». Είναι σαν τους γιους του διάσημου φιλόσοφου, που δεν μπορούν να καταλάβουν τα έργα του, βλέπουν όμως πως όσοι ξέρουν, τα τιμούν και τα βραβεύουν. Τους ενοχλεί αλλά και τους κολακεύει η φήμη. Επαίρονται πάντα όταν μιλούν σε τρίτους.

Η τρίτη κατηγορία-οι μη συνειδητοί- είναι οι παρθένοι και αγνοί (γράφε ασπούδαχτοι: Μακρυγιάννης, Θεόφιλος, Λαός). Έχουν ακούσει για τους παλιούς σε μύθους και θρύλους, που τους έχουν αφομοιώσει σαν λαϊκά παραμύθια. Αυτοί οι αγνοί δημιούργησαν την λαϊκή παράδοση και τέχνη.

Ωστόσο η συντριπτική πλειοψηφία των ημιμαθών με το μόνιμο κρυφό πλέγμα κατωτερότητας απέναντι στους αρχαίους, καθορίζει τη στάση και το ύφος του συνόλου.

Η σχέση μας με τους αρχαίους είναι μία πηγή του εθνικού πλέγματος κατωτερότητας. Η άλλη είναι η σύγκριση στο χώρο και όχι στο χρόνο. Με τους σύγχρονους «ανεπτυγμένους». Με την «Ευρώπη».


Φθονούνε τους άλλους λαούς, ενώ διατυμπανίζουμε την ανωτερότητά μας. Ξενομανείς, ξενόφοβοι και ξενόδουλοι κι όχι μόνο (τουριστικά) φιλόξενοι.

Στις ρίζες της ελληνικής δυστυχίας είναι τα δύο εθνικά πλέγματα κατωτερότητας. Το ένα στο χρόνο με τους προγόνους. Το άλλο στο χώρο με τους Ευρωπαίους. Αδικαιολόγητα ίσως πλέγματα αλλά όχι για τούτο, λιγότερο πραγματικά.

Είμαστε διαφορετικοί. Κι όμως προσπαθούμε με απόγνωση να ενταχθούμε κάπου. Γιατί άραγε αισθανόμαστε την μοναδικότητά μας σαν ελάττωμα; Γιατί ντρεπόμαστε γι' αυτή; Άραγε επειδή δεν είμαστε αρκετά μεγάλοι ή δυνατοί, ώστε να κάνουμε την αδυναμία μας παντιέρα; Η μήπως επειδή δεν είμαστε αρκετά σίγουροι για τον εαυτό μας;

Αυτή η έλλειψη σιγουριάς, και όχι το μέγεθός της, μας έκανε πάντα να αναζητάμε προστάτες. Και άλλοι λαοί είναι μικροί, αλλά δεν κρέμονται από τους μεγάλους...

Τελικά ποίοι είμαστε; Οι ευρωπαίοι της ανατολής ή οι ανατολίτες της Ευρώπης; Οι αναπτυγμένοι του Νότου ή οι υποανάπτυκτοι του Βορρά; Οι κατ' ευθείαν απόγονοι των Αχαιών ή η πανσπερμία της Βαβυλωνίας:

Δεν θέλει μόνο αρετή και τόλμη η ελευθερία. Θέλει κυρίως γνώση και κρίση.

Υπάρχει άραγε νεοέλληνας που να μην αμφισβητήθηκε ο ανδρισμός του; Και τώρα ας θυμηθούμε τις δύο συχνότερες νεοελληνικές βρισιές.

Άλλο σύμπτωμα έλλειψης σιγουριάς, η νεοελληνική καχυποψία. Πρώτη αντίδραση σε ό,τι πεις: Με...δουλεύεις;

Ο Έλληνας δεν αισθάνεται άνετα μέσα στον κόσμο. Σαν συγγενής από την επαρχία, κάθεται στην άκρη της καρέκλας και κρύβει την έλλειψη σιγουριάς κάτω από την σοβαροφάνειά του. Σπάνια γελά.

Ζει στην ακριβότερη χώρα της Ευρώπης-σε σχέση με τις αμοιβές του έχει την χειρότερη κοινωνική ασφάλιση, τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα, το φτωχότερο εκπαιδευτικό σύστημα και τις μικρότερες κυκλοφορίες βιβλίων.

Ενώ οι μισοί Έλληνες προσπαθούν να μεταμορφώσουν την Ελλάδα σε ξένη χώρα, οι άλλοι μισοί ξενιτεύονται. Είμαστε μία από τις λίγες χώρες που έχει περισσότερους μετανάστες και πρόσφυγες από κατοίκους.

Οι Έλληνες πάντα θα γυρεύουν την πατρίδα τους σε άλλες πατρίδες και τις άλλες πατρίδες στην δική τους.

Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει.

Πηγή: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/prose/nikos_dimou_misfortune.htm
_

Ζητείται στήριγμα

_
Ο κατακλυσμός δυσάρεστων ειδήσεων τις τελευταίες μέρες είναι πρωτοφανής. Έχω σταματήσει από καιρό να βλέπω ειδήσεις στην τηλεόραση και τους τρομοκρατημένους, δήθεν αγχωμένους εκατομμυριούχους γραβατοφόρους να ‘κλαίνε’ με κροκοδείλια δάκρυα για την διαφαινόμενη χρεοκοπία της χώρας μας, το ηφαιστειακό νέφος της Ισλανδίας και τα ασφαλιστικό σύστημα. Καταφεύγω στο διαδίκτυο σε πιο σοβαρές πηγές και επιλεγμένους τόπους πληροφόρησης. Αλλά φευ. Από τις επικεφαλίδες μέχρι και τις παραμέσα σελίδες, μία θολούρα στο φόντο. Και αν παρατηρήσεις, μία μαυρίλα χωρίς ίχνος φωτός σε πρώτο πλάνο.


Ευτυχώς που αποφάσισα να βγω από το σπίτι και η στάση μου σε ένα νεανικό στέκι με το βουητό και τα χαμόγελα της παρέας με ξεκόλλησε από το κλίμα των ημερών. Προσωρινά όμως. Ακρώνυμα και λέξεις όπως ΔΝΤ, ΕΚΤ, ΕΕ, και spreads στριφογύριζαν στο μυαλό μου. Οι μισοί να μας πληροφορούν ότι οδεύουμε προς το μηχανισμό στήριξης, ξερά, χωρίς λόγια ενθάρρυνσης και θετικής σκέψης. Οι άλλοι στην απέναντι όχθη να αναθεματίζουν και να αρνούνται πεισματικά τις κινήσεις, χωρίς πρόταση, στο τι είναι καλό να κάνουμε.

-----
Μία γνωστή Ελληνίδα ακαδημαϊκός και πρύτανης σε πρόσφατη συνέντευξη της έλεγε πως εμείς οι Έλληνες είμαστε γνώστες στην πολιτική και σε ίσως πιο σύνθετα πράγματα. Εκεί που είμαστε τελευταίοι όμως είναι στην παιδεία. Υπερθεματίζω τις απόψεις της. Για αυτό, ότι και να κάνουμε, αν δεν υπάρχει αυτό το συστατικό, η υπόλοιπη γνώση είναι άχρηστη, να μην αναφέρω έως και αρνητική.
-----

Ξέρετε, οι υποτιθέμενες ανησυχίες των πλουσιοπάροχα αμειβόμενων δημοσιογράφων και πολιτικών μου θυμίζουν τις τάχα ανησυχίες πολλών πλουσίων για την πείνα στον τρίτο κόσμο: δεν μας αγγίζει, κι εφόσον δεν πρόκειται εμείς να πεινάσουμε, ας αναλωθούμε σε ανέξοδα λόγια. Το ίδιο και σήμερα, σου λένε, αφού εμείς είμαστε προνομιούχοι, δεν κινδυνεύουμε στο ελάχιστο, δεν πάνε να χρεοκοπήσουν; Και μιλούν χωρίς μέτρο, μεταδίδοντας τα σενάρια της χειρότερης περίπτωσης σαν περίπου βέβαια γεγονότα στο μέλλον. Την ώρα που η ψυχολογία και διάθεση του μέσου ανθρώπου έχει πέσει στο ναδίρ. Βέβαια αυτό δεν τους αφορά. Πάνω από όλα είναι η τηλεθέαση και τα κέρδη καθώς και η πολιτική ξύλινη γλώσσα - που αφήνει ελεύθερο το πεδίο ερμηνειών και λογής κινδυνολόγων να δρουν.


Άκουσα σε ένα κανάλι πρόσφατα να μιλούν για μειώσεις 40% στους μισθούς. Εσύ που τα ξεστομίζεις αυτά ξέρεις καλά ότι θα μπορούσες να ζεις και με το ένα πέμπτο των εισοδημάτων σου. Έλεος. Παίζεις με τα νούμερα και τι θα κερδίσεις τελικά; Ποια είναι η πρότασή σου πέρα από γενικότητες και ουτοπικές καταστάσεις;

Τα στήριγμα που θέλουμε δεν είναι πρώτιστα οικονομικό, είναι άλλο. Πείτε το ψυχολογικό, ηθικό και δεν ξέρω πως αλλιώς. Για να κάνουμε την προσπάθεια. Αν το μπορέσουμε, δεν νομίζω ότι θα μας σταματήσει κάποιο εμπόδιο για να τα καταφέρουμε τελικά.
_

Αραβικοί αριθμοί και η σημασία τους

_
Ποιος είναι ο λόγος που το 1 σημαίνει 1; Οι αριθμοί που χρησιμοποιούμε (1, 2, 3, 4, κτλ.) είναι γνωστοί ως " αραβικοί" αριθμοί για να ξεχωρίζουν από τους "λατινικούς" (I, II, III, IV, V, VI, κτλ).

Στην πραγματικότητα οι Άραβες έκαναν γνωστούς αυτούς τους αριθμούς, αλλά αρχικά, χρησιμοποιήθηκαν απ' τους Φοίνικες για να μετρούν και να λογαριάζουν στις εμπορικές τους συναλλαγές.

Έχουμε σκεφτεί ποτέ σκεφτεί γιατί το 1 σημαίνει "ένα" και 2 σημαίνει "δύο"; Τι κρύβεται πίσω από τη λογική γραφής τους; Για ποιο σκοπό επιλέχθηκαν τα συγκεκριμένα σύμβολα για να τους αναπαραστήσουμε;


Στους λατινικούς αριθμούς είναι εύκολο να το καταλάβουμε αλλά ποια ήταν η λογική πίσω απ' τους φοινικικούς αριθμούς;

Η απάντηση είναι απλή: Είναι θέμα γωνιών!

Είναι ο αριθμός των γωνιών που βρίσκονται ανάμεσα στα μικρά ευθύγραμμα τμήματα που σχηματίζουν την οπτική αναπαράσταση του κάθε αραβικού αριθμού. Αν κάποιος γράψει τον αριθμό στην παλιά του μορφή, όπως φαίνεται και στο σχήμα, θα καταλάβει αμέσως γιατί:

Οι γωνίες έχουν σημειωθεί με "o".

Ο αριθμός 1 έχει μία γωνία.

Ο αριθμός 2 έχει δύο γωνίες.

Ο αριθμός 3 έχει τρεις γωνίες.

και ούτω καθεξής.


Το εκπληκτικό της υπόθεσης είναι ότι το "μηδέν" δεν περιέχει καθόλου γωνίες! Τι σκέψη και μοναδική αρμονία αναπαράστασης!
_

Η Ανάσταση στη Νεοελληνική Τέχνη

_
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ
Του Παν. Α. Ανδριόπουλου, θεολόγου

Στον εικοστό αιώνα πολύ λίγο απασχόλησε, κατά πως φαίνεται, τους νεοέλληνες ζωγράφους, η Ανάσταση του Χριστού. Δεν είναι πράγματι συνηθισμένο θέμα, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη ελληνική γιορτή, που συνδέθηκε μάλιστα και με την Ανάσταση του Γένους. Ζωγραφικούς πίνακες με την Ανάσταση δεν έχουμε, με εξαίρεση το γνωστό έργο του Παρθένη. Έτσι οι άλλες τρεις παραστάσεις της Ανάστασης, που θα παρουσιάσουμε εδώ, έχουν να κάνουν με το ξεχωριστό είδος της τέχνης της αγιογραφίας που αφορά κυρίως στο ναό.

Θεόφιλος
Η Ανάσταση του Χριστού
Εκκλησία Μακρυνίτσας

Γύρω στα 1907 έχουμε μαρτυρίες πολλές ότι ο Θεόφιλος κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στα μέρη της Παλαιάς Ελλάδας και συγκεκριμένα στο Βόλο και στο Πήλιο. Εκεί ο Θεόφιλος, έδειξε τα πρώτα δείγματα της ζωγραφικής του ιδιοφυΐας και μερικοί θεωρούν την εξαιρετικά δημιουργική αυτή δραστηριότητά του ως την πιο χαρακτηριστική της τέχνης του, όπως μαρτυρούν τα καφενεία και τα σπίτια της Ανακασιάς και του Άνω Βόλου. Στην εκκλησία της Μακρυνίτσας ο Θεόφιλος φαίνεται να θυμάται τον παππού του τον αγιογράφο, αφού ζωγραφίζει αγίους και εικονογραφικές παραστάσεις ολότελα αντιπροσωπευτικές της υψηλής λαϊκής τέχνης της Τουρκοκρατίας. "Η ανάστασις του Χριστού" (0,68x0,46) είναι σύνθεση με έντονη διακοσμητική διάθεση και μια κάποια δόση απλοϊκότητας πρωτόγονης. Το εικονογραφικό πρότυπο δεν έχει σχέση με το Βυζαντινό, αλλά μάλλον με το αντίστοιχο δυτικό. Ο Χριστός απεικονίζεται μετέωρος πάνω από τον Τάφο, καθώς ανεβαίνει θριαμβευτικά στους ουρανούς περιβαλλόμενος από απαστράπτουσα φωτεινή δόξα. Κρατά σημαία με τον σταυρό (λάβαρο) και το σουδάριό του σκεπάζει ένα μέρος του σώματός του, ενώ το υπόλοιπο ανεμίζει ανάμεσα στα σύννεφα και τη δόξα. Ο άγγελος που κάθεται πάνω στο μνημείο δείχνει τον κενό τάφο, ενώ οι τρεις στρατιώτες, που αποτελούν την φρουρά, ζωγραφίζονται σε διαφορετικές στάσεις. Ο ένας κοιμάται, ο άλλος φαίνεται θαμπωμένος από το θαύμα και το φως, ο τρίτος παρακολουθεί με έκπληξη τα γενόμενα. Δύο από τις μυροφόρες στέκουν, στα δεξιά της εικόνας, κρατώντας μυροδοχεία αφού σκοπός τους ήταν να αλείψουν με μύρο τον νεκρό Ιησού. Η σύνθεση περιλαμβάνει και κτήρια που προφανώς παριστάνουν την πόλη της Ιερουσαλήμ. Οι ζωγραφικοί νόμοι που γνωρίζει ο Θεόφιλος αδιαφορούν για την προοπτική κι αυτή η δυσκολία προσαρμογής του στη διάσταση του βάθους, κάνουν την "Ανάσταση" κατ' εξοχήν "ανατολική" αν και το πρότυπο έχει δυτική καταγωγή. Άλλωστε η δυτική εικονογραφικά και τεχνοτροπικά - απεικόνιση της Αναστάσεως, υπήρξε θέμα ιδιαίτερα αγαπητό για τους Κρήτες ζωγράφους του 17ου αι., αλλά και για τους ζωγράφους της λεγόμενης "Επτανησιακής Σχολής" του 17ου και του 18ου αι.

Κ. Παρθένης
Η Ανάστασις (1917)
Εθν. Πινακοθήκη

"Η Ανάστασις" του Κωνσταντίνου Παρθένη (1878 - 1967), είναι ένα έργο του 1917, και ανήκει στη θρησκευτική "τριλογία" (τα άλλα δύο είναι: Οι τρεις Μάγοι και Ο Θρήνος) που δημιουργήθηκε την ίδια χρονιά. H "Ανάσταση" του Παρθένη (ελαιογραφία σε μουσαμά 114x130 εκ. Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου 6505) είναι αποκαλυπτική της μοναδικής ικανότητας που είχε ο ζωγράφος να αποδίδει στους πίνακές του το πνευματικό και γενικά το αιθέριο. Η πνευματικότητα καθίσταται ορατή με το χρώμα, τη λεπτότητα της πινελιάς και τις εξαϋλωμένες φιγούρες. Το σώμα του Χριστού -που εικονίζεται λίγο δεξιότερα από το μέσο τυλιγμένος με το σάβανο- είναι εξαιρετικά σχηματοποιημένο, και συνδυάζει θερμά και ψυχρά χρώματα, που ανταποκρίνονται και στα χρώματα των άλλων μορφών και του χώρου (κυπαρίσσια, λόφοι). "Στην περίπτωση των φρουρών ο Παρθένης χρησιμοποιεί το μανιεριστικό τύπο της figura serpentinata, για να δώσει σαφέστερα τη δύσκολη θέση τους. Έτσι, με την καθετότητα του Χριστού τονίζονται η βεβαιότητα και η ασφάλεια, με την κυρτότητα των φρουρών, η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια" (Χρ. Χρήστου).

Αξιοσημείωτο είναι ότι το πρόσωπο του Χριστού συνδέεται με τη Βυζαντινή παράδοση.

Η "Ανάσταση" του Παρθένη έχει τη σφραγίδα της ιδιοτυπίας του ελληνικού και ειδικότερα του αττικού φωτός. Έτσι το έργο παίρνει ένα δοξαστικό χαρακτήρα, όπως είναι αυτός της Ανάστασης του Χριστού, της νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο.

Φώτης Κόντογλου

Η Εις Άδου Κάθοδος
Παρεκ. οικογ. Ζαΐμη, Ρίο Πατρών

Ο Φώτης Κόντογλου (1895-1965) ιστόρησε την "Εις Άδου Κάθοδο", τον βυζαντινό εικονογραφικό τύπο της Αναστάσεως, στην Αγία Λουκία, το παρεκκλήσια της οικογένειας Ζαΐμη στο Ρίο Πατρών, το οποίο εξ ολοκλήρου αγιογράφησε τη διετία 1934-35. Το έργο αυτό είναι ο αντίποδας της σύνθεσης του Παρθένη και αποτελεί, όπως όλο το έργο του Κόντογλου, μια ενσυνείδητη στροφή προς το βυζαντινό παρελθόν, προκειμένου να εξαρθεί η σωτηριολογική διάσταση. Ο Χριστός τραβά από τις σαρκοφάγους και ανασταίνει τους πρωτοπλάστους, τον Αδάμ και την Εύα, που εικονίζονται δεξιά και αριστερά του Χριστού, βρίσκονται δηλαδή μεταξύ τους απέναντι. Η σκηνή περιλαμβάνει τον Πρόδρομο Ιωάννη και τους Βασιλείς Δαυίδ και Σολομώντα από τη μια πλευρά και το χορό των Δικαίων από την άλλη. Αυτή η διάταξη αναδεικνύει την ιδιαίτερη συμμετρία της παράστασης. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα πολλά βουνά που ζωγραφίζονται, υψώνονται και φτάνουν ως την κορυφή της τοιχογραφίας. "Η εικόνα, τόσο στη διάταξη του κεντρικού θέματος όσο και στα βουνά, σχηματικά και χρωματικά, έχει ισχυρές αναμνήσεις από την παράσταση που διαμόρφωσε ο κύκλος των ζωγράφων που δούλεψε στη Μονή Φιλανθρωπηνών, στη Μονή Μυρτιάς, στη Μονή Ζάβορδας και στο παρεκκλήσια του Αγίου Νικολάου στη Μονή Λαύρας" (Ν. Ζίας). Έτσι ο Φώτης Κόντογλου επιχειρεί στον 20ο αιώνα μια δυναμική επιστροφή στη Βυζαντινή Τέχνη, με σκοπό την αναβάπτιση της αγιογραφίας στις καθάριες πηγές της ανατολικής ορθόδοξης πνευματικότητας.

Ένα άλλο τυπικό παράδειγμα αγιογράφησης, όπου μέσα στους παραδοσιακούς κανόνες χτυπάει η καρδιά του δημιουργού, είναι η "Εις Άδου Κάθοδος", που ζωγράφησε το 1930 ο Σπύρος Βασιλείου στην εκκλησία του πολιούχου της Αθήνας, στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη (Κολωνάκι). Κυριαρχούν, στη σύνθεση, τα ρόδινα χρώματα που εναλλάσσονται με τα απαστράπτοντα λευκά, κι έτσι η χρωματική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη συγκεκριμένη σύνθεση. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Βασιλείου παριστάνει έναν άγγελο να δένει τον Βεελζεβούλ, ακολουθώντας έτσι την περιγραφή του Διονυσίου του εκ Φουρνά, στην "Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης" δύο αιώνες πριν (περί το 1730). Ιδιαίτερη θέση στη σύνθεση κατέχει το "πλήθος" των Αγγέλων -ασυνήθιστο στοιχείο στην εις Άδου Κάθοδο- που ξεπροβάλλουν πίσω από τους βράχους και πλαισιώνουν τον νικητή Χριστό. Επίσης, ενώ ο Χριστός ανασταίνει τον Αδάμ με το ένα του χέρι, με το άλλο κρατάει τον Σταυρό και δεν σηκώνει την Εύα, η οποία βρίσκεται στα αριστερά -ως προς τον θεατή- δηλ. δεν βρίσκεται μαζί με τον Αδάμ και είναι στη συνήθη στάση της Δέησης, (με καλυμμένα μάλιστα τα χέρια). "Όλος ο Σπύρος Βασιλείου που αγαπήσαμε μετά βρίσκεται σ' αυτή τη σχετικώς νεανική εργασία του" (Μαρία Καραβία).

Σπ. Βασιλείου

Εις Άδου Κάθοδος
Αγ. Διονύσιος Αρεοπαγίτης

Ίσως πολλές φορές οι κατηγοριοποιήσεις που προέρχονται από εξειδικεύσεις θεματολογικές του τύπου: "Η Ανάσταση στη Νεοελληνική ζωγραφική" να εγκυμονούν τον κίνδυνο της αποσπασματικότητας ή ακόμα και μιας γενικευμένης θεώρησης. Όμως από τις τέσσερεις συνθέσεις που επιλέξαμε αναδεικνύονται τρεις διαφορετικές τάσεις που κατά παράδοξο τρόπο συνυπήρχαν παράλληλα κατά την διάρκεια του μεταπελευθερωτικού μας βίου: Το λαϊκό στοιχείο, η λογιοσύνη στην τέχνη και η επανακάλυψη του Βυζαντινού κόσμου.

To link του κειμένου είναι εδώ:
http://www.i-m-patron.gr/keimena/texnh/neoellhn.html

--------------------------------------------------------------

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ !!

_

Αναδρομική Έκθεση Γιάννη Τσαρούχη: Εντυπώσεις

_
Πριν λίγες βδομάδες βρεθήκαμε στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς για να δούμε τη μεγάλη αναδρομική έκθεση του κορυφαίου ζωγράφου Γιάννη Τσαρούχη, στα πλαίσια της συμπλήρωσης εκατό χρόνων από τη γέννησή του. Οι δημιουργίες του κορυφαίου ζωγράφου (αλλά και σκηνογράφου και ενδυματολόγου) εκτέθηκαν σε ένα νέο χώρο, εναρμονισμένο με τις τάσεις της Τέχνης του προηγούμενου αιώνα.


Ο μεγάλος καλλιτέχνης ταξιδεύει και πειραματίζεται στα νέα κινήματα της Δυτικής Ευρώπης. Προσπαθεί να ενώσει την Ανατολή στη ζωγραφική που είναι το χρώμα με την Δύση που είναι το σχέδιο. Στο Παρίσι ήλθε σε επαφή με δημιουργίες της Αναγέννησης και του εμπρεσιονισμού, ανακάλυψε το έργο του Θεόφιλου μέσα από τη συλλογή του Τεριάντ και γνώρισε καλλιτέχνες όπως ο Ματίς και ο Τζακομέτι.

Μέσω του Ματίς εντοπίζει ο Τσαρούχης την Ελληνική παράδοση δηλαδή το Βυζάντιο, τη λαϊκή τέχνη και τον Καραγκιόζη. Στην Βυζαντινή Τέχνη έχουμε παράθεση χρωματικών ενοτήτων όπου η σκιά και το χρώμα είναι ανεξάρτητες χρωματικές ενότητες. Κάθε πράγμα κρατά συγκεκριμένη θέση, υπάρχει ιεράρχηση των πραγμάτων που έχουν αυτοτέλεια, πληρότητα μέσα στην ολότητά τους. Μια ιεραρχημένη κοινωνία που φροντίζει να διατηρεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ομάδας.


Γόνος αστικής οικογένειας ο ίδιος, ωστόσο, ανακαλύπτει την ομορφιά στις λαϊκές συνοικίες του Πειραιά που οι άνθρωποι είναι πιο αυθεντικοί, ενώ οι αστοί αναλώνονται σε βαρετές συζητήσεις για τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Έντονες είναι οι χρωματικές επιφάνειες, ξεκάθαρες, διακριτές στα έργα του που η άμβλυνση των χρωματικών τους ενοτήτων δεν είναι το κύριο χαρακτηριστικό. Οι προσωπογραφίες του είναι μοναδικές ακόμα και οι απεικονίσεις των γυμνών στον καμβά είναι μία καθαρή μορφή Τέχνης χωρίς άλλες προεκτάσεις ή αναφορές. Από τον τρόπο που στρώνει το χρώμα ο Τσαρούχης υποβάλλει την αίσθηση ότι υπακούει σε μία ολότητα που μας περιβάλλει. Η ολότητα είναι το πιο σημαντικό, μία ανάγκη υπακοής στην παράδοση, στην Ελληνικότητα.

Η επιμελήτρια της έκθεσης, Νίκη Γρυπάρη αναφέρει για την έκθεση:

« Η πορεία χρόνο με τον χρόνο, οι πειραματισμοί και οι αναζητήσεις, οι ανησυχίες και οι κατευθύνσεις, τα θαρραλέα άλματα αλλά και οι ‘επιστροφές’, η θεματολογία, οι εμμονές, οι τεχνοτροπίες, οι χρωματικές κλίμακες, η ωριμότητα.. Πορεία που την καθόρισε περισσότερο από όλα η σκέψη και η πνευματικότητα, πορεία βαθειά, ουσιαστική, πλούσια και παραγωγική. […] Το θέατρο τον απασχολούσε σχεδόν όσο και η ζωγραφική. Ζωγράφιζε μακέτες για έργα που πραγματοποιήθηκαν αλλά και πολλές άλλες φανταστικές, ‘ιδανικές’ όπως τις έλεγε, για έργα που δεν θα παίζονταν ποτέ.


Τα σκηνικά αυτά, ταξινομημένα κατά έργο είναι η πρώτη ίσως φορά, με εξαίρεση την έκθεση στο Μουσείο Γουλανδρή, που παρουσιάζονται σε τόση μεγάλη έκταση και λεπτομέρεια, διατηρώντας όμως ελεύθερη την προοπτική να πραγματοποιηθεί σε μελλοντικό χρόνο μια ήδη προγραμματισμένη, ολοκληρωμένη και αναλυτική έκθεση του σκηνογραφικού έργου του Γιάννη Τσαρούχη. Μια έκθεση εμπλουτισμένη με όλο εκείνο το συνοδευτικό υλικό που εντοπίστηκε κατά την διάρκεια των αναζητήσεων και των καταγραφών και αναδεικνύει την σκηνική διάσταση αυτών των μικροσκοπικών αλλά τόσο γοητευτικών ζωγραφικών δημιουργιών.»

Πηγές:
1. Το Μουσείο Μπενάκη τιμά τον Γιάννη Τσαρούχη:
http://www.nooz.gr/page.ashx?pid=9&aid=1082708&cid=153
2. Γιάννης Τσαρούχης: Η ζωή και το έργο του:
http://www.haef.gr/libraries/biographies/tsarouhis.php

ΥΓ: Ευχαριστώ τη φίλη μου την Αθηνά για τις σημειώσεις που κράτησε και που με βοήθησαν σε αυτό το κείμενο.
_

Καταλογισμός

_
Σκέψεις μηχανιστικά αναπαραγόμενες
ενέργειες που τις υπαγορεύει
η δύναμη τις συνήθειας
θα φτιάξουμε νέα οπτική;

Δεν φταίει κανείς αγαπητή
φταίει η ζωή μας που την κάναμε πεζή
κλείσε το βλέμμα σου να δεις
να δώσεις νότα κάπως διαφορετική

Να μην αναλωνόμαστε συχνά
όλο σε φάση επιφανειακή
έτσι θα ανακαλύψουμε άκοπα
κρυμμένη ομορφιά, εσωτερική


Κατηγόριες κι υποθέσεις
παλιά ιστορία καθημερινή
μας σιγοτρώει κι εγκλωβίζει
κάθε μικρή προσπάθεια, θετική

Τι νόημα θα είχε ο καταλογισμός
σφαλμάτων και ατελειών;
μόνο η εύρεση πηγών κι αιτιών
για νέα αφετηρία, ουσιαστική

Δεν είναι το ζητούμενο τα αρνητικά
μάλλον η οριστική αποφυγή τους
προς γνώση και συμπόρευση
για νέα ζωή, εκπληκτική
_